Πέμπτη, 6 Αυγούστου 2015

Η εθνικιστική στροφή της μουσικής σκηνής της Ιαπωνίας


Όταν η Ιαπωνέζα ποπ σταρ Kyary Pamyu Pamyu τουίταρε στις 31 Δεκεμβρίου του 2012 τις ευχές της για τη νέα χρονιά, ποζάροντας χαριτωμένα μπροστά από μια σημαία του Ανατέλλοντος Ηλίου που χρησιμοποιούσε ο Αυτοκρατορικός Στρατός κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων από τους Κορεάτες χρήστες του διαδικτύου. Η πριγκίπισσα της γιαπωνέζικης ποπ (J-Pop) και fashion icon αναγκάστηκε σύντομα να αποσύρει την αμφιλεγόμενη ανάρτηση .

Όμως η ζημιά είχε ήδη γίνει, με τα μέσα ενημέρωσης να εικάζουν πως οι αντιδράσεις αυτές ήταν που ανάγκασαν την Kyary να ακυρώσει τη συναυλία της στη Σεούλ, που είχε προγραμματιστεί για τον Μάρτιο του 2013, στο πλαίσιο παγκόσμιας περιοδίας της.

Η περίπτωση της Kyary έφερε στο προσκήνιο το θέμα του πατριωτισμού στην ποπ κουλτούρα, σε μια περίοδο που κλιμακώνονταν οι εντάσεις στην Ανατολική Ασία. Όμως δεν είναι η πρώτη φορά που η πολιτική εισβάλει στην ποπ. Από τα soundtracks των τραγουδιών enka που μιλούν για τις δόξες της αυτοκρατορικής Ιαπωνίας, που συχνά ακούγονται από τα ηχεία sound trucks της Δεξιάς, μέχρι τους ήχους των supergroups, το φιλοϊαπωνικό αίσθημα παραμένει παρόν καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας της J-pop, εξηγεί στο MarketWatch ο δημοσιογράφος Patrick St. Michel.

«Μετά τον σεισμό και το τσουνάμι του 2011, η ιαπωνική μουσική σίγουρα πήρε μια πιο πατριωτική, ή ακόμα και εθνικιστική στροφή», σημειώνει. Και το κοινό μήνυμα ήταν «Ιαπωνία, μην το βάζεις κάτω».

«Έχει περισσότερο να κάνει με την προώθηση μιας θετικής άποψης για την Ιαπωνία, παρά με τον διατυμπανισμό της χώρας ως της καλύτερης ή της υποβάθμισης άλλων χωρών ως χειρότερων», συμπληρώνει.

Μετά τον σεισμό, τα μέσα ενημέρωσης άρχισαν επίσης σταδιακά να σταματούν να παίζουν και να προωθούν την κορεάτικη ποπ μουσική, που μέχρι το 2012 ξεπερνούσε στα τσαρτς ακόμα και τα ιαπωνικά συγκροτήματα.

Ακόμα και η ίδια η ιαπωνική κυβέρνηση έχει «στρατολογήσει» την J-Pop στο πλαίσιο ενός μεγάλου πολιτιστικού πρότζεκτ, γνωστότερου ως «Cool Japan», σύμφωνα με τον μουσικοκριτικό της The Japan Times, Ian Martin. «Με τους Ολυμπιακούς να έρχονται στο Τόκιο το 2020, η κυβέρνηση θέλει να κάνει τη χώρα να φαίνεται καλά, και έτσι θέλουν οι βιομηχανίες του πολιτισμού να προωθούν την Ιαπωνία στη διεθνή σκηνή».

Η κίνηση αυτή της ιαπωνικής κυβέρνησης δεν έμεινε απαρατήρητη και δεν ορισμένοι Ιάπωνες εκτιμούν πως κρύβει πιο σκοτεινές προθέσεις –όπως για παράδειγμα με την «στρατολόγηση» μέλους του κοριτσίστικου supergroup AKB48 η οποία εμφανίζεται σε βίντεο στρατολόγησης για τον Ιαπωνικό στρατό, τις Δυνάμεις Αυτοάμυνας. Το βίντεο αυτό βγήκε στον «αέρα» την ημέρα που η κυβέρνηση ανακοίνωσε τις αλλαγές στο σύνταγμά της σε ότι αφορά τον ιαπωνικό στρατό, που μέχρι πριν από λίγες εβδομάδας απαγόρευε την εμπλοκή της χώρας σε ένοπλες συγκρούσεις.

Στην πιο σκοτεινή πλευρά του, η «παλιά σχολή» του εθνικισμού ακούγεται στην underground μουσική σκηνή της Ιαπωνίας, κυρίως από τα πανκ συγκροτήματα. Σύμφωνα με τον St. Michel, ακόμα και όταν το μήνυμα των τραγουδιών των συγκροτημάτων αυτών δεν είναι ξεκάθαρα εθνικιστικό, ορισμένες μπάντες χρησιμοποιούν εικόνες του αυτοκρατορικού στρατού στα εμπορεύματά τους.

Στο σημείο αυτό, στην εικόνα μπαίνει και η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ιαπωνία, σύμφωνα με τον Martin. «Η αντίσταση στην «αμερικανική κατοχή» εισρέει σε μια θέση που περιέχει στοιχεία τόσο αριστερών όσο και εθνικιστικών απόψεων» σημειώνει. Αυτή η αντίσταση στην Δυτική επιρροή «δημιουργεί μια αντιδραστική τάση εξύμνησης και εκσυγχρονισμού στοιχείων της παραδοσιακής ιαπωνικής κουλτούρας».

Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η μουσική της εθνο-πανκ μπάντας Seppuku Pistols –όπου seppuku είναι η λέξη για την τελετουργική αυτοκτονία των σαμουράι την εποχή του φεουδαλισμού- που αναμειγνύουν τις ηλεκτρικές κιθάρες με παραδοσιακά ιαπωνέζικα μουσικά όργανα. Οι ίδιο βέβαια αυτοχαρακτηρίζονται «πατριώτες» και όχι «εθνικιστές».

Εθνικιστικές τάσεις δεν ακούγονται μόνο στην πανκ σκηνή, αλλά και στην χιπ-χοπ, που συχνά μεταφέρει μια παρόμοια πολιτική/πολιτισμική «γεύση», ενώ, σύμφωνα με τον Martin, υπάρχει μια διακριτικά αυξανόμενη τάση στην ιαπωνική μουσική προς τον απομονωτισμό της χώρας ακόμα και στην indie μουσική σκηνή.



Πηγή: MarketWatch
Επιμέλεια: Α.Γ.Φ.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου